VELIKI JUBILEJ - 115. GODINA SRPSKE SOCIJALDEMOKRATSKE PARTIJE

Nova komunistička partija Jugoslavije (NKPJ) i Savez komunističke omladine Jugoslavije (SKOJ) sa ponosom obeležavaju 115. godišnjicu osnivanja Srpske socijaldemokratske partije.


SSDP je prva marksistička partija na ovim prostorima, preteča slavne Komunističke partije Jugoslavije ( KPJ) , čiju tradiciju i ideološku liniju, do 1948. godine, NKPJ i SKOJ ponosno nastavljaju. Neki od čelnika SSDP poput velikog marksiste Triše Kaclerovića su kasnije bili i rukovodioci KPJ. SSDP su 2.avgusta 1903. godine u Beogradu osnovali radnički aktivisti pod uticajem srpskih socijalista poput Svetozara Markovića i Vase Pelagića.

Prvi predsednik SSDP je bio Dragiša Lapčević. Većina predvodnika SSDP bila je poreklom iz Užica. pored Dragiše Lapčevića, iz tog kraja Srbije su bili još i Radovan Dragović, Dimitrije Tucović, Dušan Popović i mnogi drugi. Aktivnost partije bila je usmerena na borbu za opšte pravo glasa, zakonodavstvo koje bi štitilo radnike i organizovanje štrajkova, koji su uticali na povećanje nadnica, skraćenje radnog vremena i bolje uslove rada. SSDP postaje članica Druge Internacionale-

Pod vođstvom Dimitrja Tucovića, centralne figure među srpskim makrsistima tog doba, SSDP postaje jedna od najnaprednijih i najborbenijih radničkih partija u Evropi. Imala je podršku radničke klase i uspevala da izbori parlamentarni status. U Skupštini Kraljevine Srbije SSDP imala je dva poslanika.

Srpski socijaldemokrati su se iz principijelnih razloga protivili balkanskim ratovima. U predvečerje balkanskih ratova SSDP se suprotstavljala velikosrpskim planovima za širenje Srbije na Albaniju i Makedoniju. Srpski socijaldemokrati su smatrali da se balkanski rat mogao pravdati jedino slamanjem otomanskog feudalizma i nacionalnim oslobođenjem balkanskih naroda.

Prvi svetski rat prekinuo je rad SSDP jer je najveći deo članstva i rukovodstva mobilisan. Tucović se vraća u domovinu, gde stupa u srpsku vojsku i učestvuje u početnim pobedama nad Austro-Ugarskom. Gine 20.novembra 1914. godine u Kolubarskoj bici na Vrače Brdu u okolini Lazarevca. U toku Prvog svetskog rata upućen je 1917. godine Memorandum Srpske socijaldemokratske partije svetskim državama o genocidu i strahotama srpskog naroda pod austrougarskom i bugarskom okupacijom.

Posle završetka Prvog svetskog rata, Srpska socijaldemokratska partija obnovila je svoj rad u novonastaloj Kraljevini Srba,Hrvata i Slovenaca i zalagala se za ujedinjenje svih socijaldemokratskih stranaka na tom prostoru. U januaru 1919. godine rukovodstva socijaldemokratskih partija Srbije i Bosne i Hercegovine iznela su inicijativu za ujedinjenje radničkog pokreta (partija i sindikata) na platformi klasne borbe. Prihvativši mandat da sazove kongres za stvaranje Jugoslovenske socijalne demokratije, Uprava SSDP objavila je početkom februara 1919. godine da na kongresu mogu učestvovati samo one organizacije i pojedinci koji su za klasnu borbu, odnosno koji su za napuštanje klasnE saradnjue sa buržoazijom. Na Kongresu ujedinjenja levice u Beogradu 1919. godine, Srpska socijaldemokratska partija je kolektivno pristupila novoj Socijalističkoj radničkoj partiji Jugoslavije (komunista), koja će kasnije postata Komunistička partija Jugoslavije. Lideri SSDS Filip Filipović i Sima Marković nakon toga su postali generalni sekretari KPJ.

NKPJ i SKOJ sa ponosom obeležavaju jubilej svoje preteče, SSDP, slave njeno slavno ime i istoriju. Partija i SKOJ dosledno koračaju putem koji je trasirala SSDP, sve do konačne pobede proletarijata nad eksploatatorskom buržaozijom. NKPJ i SKOJ koriste i ovu priliku da zatraže od buržoaskih vlasti Beograda da odmah vrate spomenik Dimitriju Tucoviću na Slaviju na isto ono mesto sa koga je sramno uklonjen zarad izgradnje skaradne fontane.

Sekretarijat Nove komunističke partije Jugoslavije,

Seketarijat Saveza komunističke omladnije Jugoslavije,

Beograd,

05. avgust 2018.